W wyroku z dnia 23 czerwca 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt SK 32/14 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych w zakresie, w jakim uprawniony, którego autorskie prawa majątkowe zostały naruszone, może żądać od osoby, która naruszyła te prawa, naprawienia wyrządzonej szkody poprzez zapłatę sumy pieniężnej w wysokości odpowiadającej – w przypadku gdy naruszenie jest zawinione – trzykrotności stosownego wynagrodzenia, które w chwili jego dochodzenia byłoby należne tytułem udzielenia przez uprawnionego zgody na korzystanie z utworu, jest niezgodny z art. 64 ust. 1 i 2 w związku z art. 31 ust. 3 w związku z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

Trybunał Konstytucyjny uznał, że zaskarżony przepis narusza równowagę pomiędzy pozycją uprawnionego z tytułu autorskich praw majątkowych, a sprawcą szkody i dopuszcza nieproporcjonalną ingerencję w sferę praw majątkowych sprawcy szkody. W opinii Trybunału, nawet jeśli takiemu sprawcy można przypisać bezprawne i zawinione naruszenie autorskich praw majątkowych, to ustawodawca nie może w sposób całkowicie dowolny wkraczać w jego prawa majątkowe i zupełnie arbitralnie określać zasady rekompensowania twórcom poniesionej przez nich szkody. Niedopuszczalne jest, aby uprawniony z tytułu autorskich praw majątkowych uzyskiwał tak daleko idącą ochronę, że wysokość przysługującego mu roszczenia całkowicie odrywałaby się od wielkości poniesionej przez niego szkody i stanowiła jej wielokrotność. Tym bardziej, że w aktualnych okolicznościach, w opinii Trybunału, twórcy nie powinni być już postrzegani jako podmioty pozbawione dostatecznych środków finansowych i fachowej obsługi prawnej, których pozycja w sporach o naruszenie praw autorskich jest słabsza. Dążąc do zapewnienia jak najpełniejszej ochrony uprawnionych z tytułu autorskich praw majątkowych, ustawodawca sformułował szeroki katalog roszczeń uruchamianych w związku z naruszeniem przysługujących im praw, przyznał ułatwienia procesowe w postaci roszczeń informacyjnych, a także umożliwił im dochodzenie od sprawcy szkody zryczałtowanego odszkodowania, niewymagającego ustalania wysokości szkody, a wręcz całkowicie od niej oderwanego. Jednocześnie, tak daleko idąca ochrona uprawnionego, nie została zrównoważona żadnymi efektywnymi instrumentami przyznanymi sprawcy szkody, z których mógłby on skorzystać w celu obrony i zminimalizowania ponoszonego uszczerbku majątkowego. W konsekwencji, Trybunał uznał, że brak jest równej ochrony uprawnionego z tytułu autorskich praw majątkowych oraz sprawcy szkody.

Niniejszy wyrok Trybunału Konstytucyjnego wszedł w życie 1 lipca 2015 r. Z tym dniem nastąpiła utrata mocy obowiązującej kwestionowanego przepisu art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w zakresie wskazanym na wstępie artykułu. W rozstrzygnięciach zapadłych po tej dacie będzie należało uwzględnić zmianę wynikającą z wyroku Trybunału. Należy także rozważyć możliwość wznowienia postępowania w przypadku, gdy orzeczenie zostało wydane na podstawie zakwestionowanego przez Trybunał przepisu.

Jako że Trybunał stwierdził niekonstytucyjność jedynie części art. 79, uprawnieni z tytułu autorskich praw majątkowych mają nadal możliwość skorzystania z innych roszczeń ujętych w tym przepisie, w tym – dochodzenia naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych.

CategoryNowości
logo-footer

                

medialaw